Ampliando horizontes: bolsos feitos de lenzo de inspiración galega

Bolsos confeccionados en lenzo negro tinguido

Caramiña Artesanía colle agora a agulla e o dedal para ofrecervos novos produtos. Nesta ocasión elaboramos uns bolsos con tea de lenzo, que é un tecido bastante resistente pola disposición do entramado do fío, e cun tacto rústico que lembra ás antigas enaguas de liño.

Bolsos decorados en cor marrón

De feito, o lenzo fabrícase cun fío elaborado cunha mestura de liño e algodón. As características destas fibras vexetais naturais fixeron que moi cedo se advertise a súa idoneidade para ser empregada como tea base da arte pictórica, e a extensión do seu uso motivou que por metonimia se fale hoxe de “lenzos” como sinónimo de pinturas ou cadros. Dende moi antigo xa se pintaba sobre tea, pero a implantación definitiva do lenzo como base para a pintura non se consolidou ata o século XVI en Italia, se ben se disputaba o posto coa pintura sobre táboa.

Flor do liño

O motivo deste éxito do lenzo débese precisamete á súa composición. A combinación do algodón co liño ofrecía unha textura e unha superficie idóneas para pintar, se ben hai que indicar que nun primeiro momento o lenzo se fabricaba empregando só unha destas fibras, por iso había lenzo de algodón e lenzo de liño, ata que se observou a conveniencia de mesturar ambos materiais para aunar as vantaxes dun e doutro. Por unha banda, o algodón é unha fibra moi absorbente, de modo que a pintura penetraba ben no tecido, e bastante elástica, o que permitía tensar a tea sobre o bastidor de madeira e mesmo retensala se afrouxaba ó quedar empapada  coa pintura. Pola súa banda, o liño é unha fibra moi resistente, forte e difícil de romper, mais presentaba o inconveniente de ser moi cara, sensible ós cambios de humidade ambiental, o que facía que se destensase, e ademais deteriorábase co contacto directo co óleo, que antigamente era máis corrosivo que na actualidade.

Planta de liño

Para aproveitar as vantaxes dun e doutro material comezouse a fabricar lenzo cunha mestura de algodón e liño, ó que se lle aplicaba unha imprimación de produtos químicos como cola, glicerina, óxido de cinc, carbonato de chumbo, aceite de linaza… co fin de impermeabilizar o liño do tecido e ó mesmo tempo obter unha superficie lisa e uniforme, polo xeral branca, para pintar dun xeito máis homoxéneo.

            Falando un pouco do liño, como xa sabedes, trátase dunha planta herbácea da que se aproveita case todo: do talo tíranse as fibras para tecer as teas de liño, da semente, chamada linaza,  obtense aceite e fariña. O liño é propio da rexión dos ríos Nilo, Tigris e Éufrates, se ben hoxe se cultiva en todas as partes do mundo, e mesmo en zonas de clima frío. O liño foi a primeira fibra vexetal que se empregou para a elaboración de tecidos. Cultivábase en Exipto xa no s. IV a.C., e moitas das súas momias, como xa sabemos, estaban envoltas en tecidos de liño. En Europa tamén se empregaba o liño dende moi antigo, e a pesar da chegada do algodón ata o século XVIII  o liño era a fibra téxtil máis empregada despois da la. A cor natural do liño vai do branco tostado ó gris claro e, ó igual có algodón, está composto na súa meirande parte de celulosa.

Flor do algodón

Con respecto ó algodón, trátase dun arbusto que en estado salvaxe pode medrar ata os 3 metros de altura, e é propio das rexións tropicais de todo o mundo (Asia, África e América). A parte da flor de onde se extraen as fibras chámase hilacha, e na natureza atópanse en cor branco, marrón e verde, mais as esixencias da produción industrial fixeron que estoutras variedades naturais quedasen practicamente exterminadas. O cultivo do algodón require abundante rego e nel empréganse bastantes produtos químicos, polo que a explotación deste arbusto resulta moi contaminante. O aproveitamento do algodón nas rexións onde nacía de forma natural é moi antigo. Na península do Indostán (actuais India, Pakistán, Bangladesh, Sri Lanka, Maldivas, Bután e Nepal) hai rexistro do emprego do algodón cara ó 450 a.C. A Europa chegou máis tarde, establecéndose en España os primeiros cultivos (Valencia) e fábricas (Granada, Córdoba ou Sevilla) no século X; aínda que a expansión do uso deste material en toda Europa non chegaría ata máis tarde, ben entrado xa o século XV. Como curiosidade podemos dicir que o algodón non se emprega só na elaboración de téxtiles, senón tamén noutros produtos, como o papel moeda e de feito os billetes de euro están fabricados integramente de algodón, así coma os dólares americanos.

Bolsos decorados en negro con forro tamén negro.

Os bolsos que elaboramos están feitos con lenzo de algodón e liño, e están inspirados nos patróns de decoración das enaguas galegas tradicionais. Teñen puntillas, cintas pasadeiras, lazos de veludo, dobrezes superpostas e cosidas… Todos eles están feitos enteiramente a man e cun deseño único para cada un. Esperamos que vos gusten.

Bolso decorado con cinta de veludo granate

Traballos por encargo

     Nesta entrada querémosvos amosar algúns dos traballos que fixemos por encargo. En todos eles o deseño fíxose tendo en conta os gustos do destinatario, idade, actividade... ademais das indicacións da persoa que fixo o encargo.

• En primeiro lugar ensinámosvos unha tarxeta encargada para felicitar a un amigo o nacemento do seu fillo. A tarxeta é de tamaño A4 (folio), elaborada enteiramente a man, ó igual que o sobre, en papel mi-teint dun 50% de algodón, en cores marfil e celeste. O deseño foi feito exclusivamente para esta ocasión, empregando a técnica do découpage. Para rematar a decoración engadíronse lazos de raso e o nome do neno.

• A continuación amosámosvos uns ficheiros encargados para clasificar postais de viaxe enviadas a nenos. Un dos modelos é para nena e o outro para neno o que determinou en grande parte a elección das cores. Por outro lado, xa que a finalidade principal era gardar postais, a decoración recolle elementos que fan referencia ás viaxes: bandeiras, maletas, avións...

• Este traballo foi un agasallo encargado para enmarcar un diploma expedido pola Royal Academy of Dance of London  dunha rapaza que fixera un examen oficial de ballet. Está decorado con elementos que remiten ó mundo da danza. Ten nunha esquina unha máscara anteface con plumas inspirada no ballet O Lago dos Cisnes. Na esquina oposta ten unha foto dunhas zapatillas de puntas rematadas nunha lazada de raso con crema. A parte visible do marco está feito con varias pranchas de cartón compactado unidas ó marco que leva o cristal. A decoración fíxose con papel charol, plumas tinguidas, cintas de veludo e raso e brillantes artificiais.

       Esperamos que vos gusten as nosas propostas. E se tedes que facer algún agasallo personalizado, nós encargámonos do deseño e de ofrecervos distintos modelos para que poidades escoller. Estamos á vosa disposición.

Pan de Ouro

         O ouro foi dende sempre o metal precioso por excelencia en todas as culturas. Polas súas características, que non pasaron desapercibidas para o home moito antes incluso de que nacese a ciencia química,  atribuíanselle cualidades máxicas de sandamento, poder ou protección. Unha desas características é que o ouro é sumamente inactivo, o que quere dicir que non reacciona con moitos dos compostos químicos que se atopan habitualmente na natureza, polo que é bastante hipoalerxénico e inalterable coa calor, a humidade, o aire… Esta peculiaridade fai que sempre conserve as súas características propias, particularmente a cor e o brillo, permanecendo intacto pasase o tempo que pasase. Non é de extrañar que se identificase dende moi cedo como símbolo de poder, xa que o brillo eterno do ouro sería trasunto do fulgor do poder do seu portador, e a isto engádese o feito de que é relativamente escaso e, en consecuencia, só accesible para uns poucos.

            Outra característica salientable do ouro é que se considera o metal máis maleable e dúctil coñecido, o que implica un aumento das súas potenciais aplicacións. Na actualidade os usos deste metal superaron amplamente a súa inicial aplicación como materia prima de ourivería e xoiaría, pois non se usa só en medicina, senón tamén en electrónica, telecomunicacións, enxeñaría aeronáutica, nanotecnoloxía, etc.

            En relación con estas características que acabamos de mencionar, o carácter dúctil e maleable do ouro foi axiña prezado polos artesáns que o traballaban, que souberon sacar partido del para crear novos produtos, como o pan de ouro. O pan de ouro obtense golpeando repetidamente unha lámina deste metal ata que acade un grosor duns 0,006 mm. Isto só é posible pola devandita condición maleable do ouro (dunha onza deste elemento -31,10 gr.- pódese obter unha lámina de 28 m²). Esta primeira lámina lógrase do mesmo xeito, martelando unha peza de ouro ata que quede alisada e fina. O ouro puro é tamén moi brando, polo que normalmente se funde con outros metais que lle confiran certa dureza, principalmente prata e cobre, o que tamén pode cambiar os matices de cor do ouro tal e como o coñecemos.

            Xapón é un país cunha amplísima tradición na produción de ouro e creación de pezas con aplicacións deste elemento: caixas lacadas e decoradas con po de ouro, budas xigantes cubertos de pan de ouro, xoairía… De feito, en Xapón é onde se produce o pan de ouro máis fino do mundo, moitas veces obtido con métodos tradicionais transmitidos de xeración en xeración. Sakuda é unha cidade referente neste ámbito, pois alí prodúcese o 99% do pan de ouro de todo o Xapón. Para conseguir esta finura trabállase sobre unha lámina de ouro previamente obtida por batido dun grosor dunha milésima parte dun milímetro. A continuación esta lámina ponse entre un papel xaponés especial chamado hakuda-shi e séguese batendo e golpeando ata obter unha lámina final dun grosor dunha dezmilésima parte dun milímetro. Segundo os artesáns de Sakuda o segredo reside no papel empregado, feito tamén a man, que está cuberto dunha pátina satinada que fai que o ouro discorra suavemente pola súa superficie sen que quede grumo nin avultamento ningún.

Álbum de fotos decorado cunha estrela feita con lámina cor prata

             O pan de ouro emprégase fundamentalmente en decoración de esculturas de madeira, marcos de pinturas e cadros, composicións pictóricas, etc. Hoxe en día o labor facilítase considerablemente porque aparecen novos produtos sintéticos que permiten substituír o auténtico pan de ouro, e isto faino máis accesible porque se abaratan moito os costes. As láminas que se adoitan empregar en decoración na actualidade chámanse foils, e presentan a vantaxe de que se fabrican en multitude de cores, facendo máis versátil a peza na que se apliquen. Polo contrario, a dificultade que presentan os foils é que se aplican seguindo o mesmo método que na colocación do pan de ouro: primeiro hai que estender un pegamento especial cunha espátula, seguindo un debuxo previo marcado a lapis na superficie a tratar; logo hai que esperar entre 6 e 10 horas a que este pegamento adquira a textura adhesiva óptima para poñer a lámina sobre el, e finalmente aplícase a lámina cunha lixeira presión sobre os puntos de encolado ata que quede pegada.

Caixa decorada con volvoretas feitas en foil de prata

            En Caramiña Artesanía ofrecemos varias propostas de elementos decorados con foils. O resultado é sumamente elegante e delicado, e na súa confección puxemos o máximo coidado e dedicación. Agardamos que vos gusten e estamos abertos a todo tipo de suxestións.

Tarxetas decoradas con foils de diferentes cores: cobre, vermello, prata, verde...

Resultado da Feira de Artesanía

     Ola a todos.

     Espero que saibades desculpar esta especie de abandono do blog durante estes últimos meses; pero con ocasión da Feira de Artesanía da Rúa de San Pedro (en Santiago de Compostela) este pasado 5 de maio estivemos moi afanados coa produción das nosas pezas e non tivemos oportunidade de actualizar o portal.
      Aquí vos deixamos unhas fotos do noso posto.

    Foi unha experiencia fantástica, e dende aquí queremos agradecer todos os comentarios de apoio, as alabanzas e os piropos recibidos polas pezas presentadas. Moi axiña volveremos a estar na rúa noutra feira. Manterémosvos debidamente informados destes eventos.

       Moitas grazas a todos.

   

Para os máis nostálxicos

Para eses que seguen preferindo ter as fotos impresas e gardadas nun álbum e así podelas ‘tocar’ cando queiran, aquí vai unha breve historia da orixe da palabra ‘álbum’.

Supoño que a terminación da palabra xa vos fai pensar na súa orixe. Efectivamente, ‘álbum’ vén do latín album que é a forma neutra do adxectivo albus, que quere dicir ‘branco’. Na época dos romanos a palabra album servía para designar unha especie de taboleiro branco e encerado, situado nunha parede en fronte do Capitolio,  no que os pretores e xuíces escribían as súas decisións e sentenzas para que puidesen ser coñecidas polo pobo. Sería algo así como o equivalente ó actual taboleiro de edictos do xulgado ou do concello. Mais daquela non había BOE nin DOG nin BOP, e por non haber non había nin papel, de aí que este taboleiro estivese cuberto de cera para poder escribir nel cunha espátula ou cun palillo de escritura.

Álbum de 25x30 cms.decorado con follas naturais, feito enteiramente a man.

Unha vez que esta figura dos alba (plural do neutro album) desapareceu como tal, a palabra caeu en desuso; pero foi recuperada polo alemán na Idade Media para designar o que hoxe coñecemos como ‘libro en branco’.  No século XVIII a palabra estendeuse en Francia para denominar uns cadernos nos que se puxo de moda recoller as sinaturas autógrafas de amigos e achegados, coñecidos máis concretamente como album amicorum  (álbum dos amigos).  A palabra chegou á península  Ibérica no século XIX  para identificar un caderno en branco onde se asentaban composicións literarias, sentenzas, máximas, pezas de música, sinaturas, retratos de persoas célebres…

Hoxe emprégase para designar un soporte semellante a un libro no que se poidan gardar elementos non impresos nas propias páxinas, por así dicilo, como acontece coas fotografías, os selos, os cromos, etc. Agora ben, o emprego desta palabra para estes fins non é moi antigo, pois evidentemente non pode ser anterior ó nacemento da fotografía (o daguerrotipo foi anunciado e difundido en 1839); e por outra banda hai que ter en conta que na súa orixe, a fotografía era un artigo de luxo, ó alcance de moi poucos, por iso os primeiros álbumes coñecidos eran de carácter temático e con fines de publicación para a súa difusión (temas políticos, paisaxísticos, documentais…). A aparición dos álbumes de carácter familiar ou privado é bastante recente, e mesmo as nosas avoas conservan un único álbum familiar con fotos de toda a súa vida condensadas nunha ducia de páxinas (e só unha das fotos recolle a súa infancia), o que para nós, a día de hoxe, é impensable dada a grande accesibilidade e popularización da fotografía. En canto ó termo ‘álbum musical’, a orixe desta terminoloxía xurdiu xa cos discos de vinilo, pois a súa semellanza cos tradicionais álbumes de fotos fixo que a palabra se comenzase empregar tamén para a súa designación, e agora serve para denominar calquera colección de pistas de música reunidas nun mesmo soporte.

Álbum de 30x30 cms. decorado cun deseño exclusivo de motivos musicais.

No entanto, o mundo dos álbumes non remata aquí. Este termo está adquirindo novas dimensións, a xa se fala de álbumes virtuais ou on line.

En Caramiña temos morriña dos tempos pasados, dos recordos para toda unha vida, das fotos en branco e negro e dos álbumes tradicionais, encadernados ó estilo clásico, onde gardar todas esas vivencias; por iso ofrecemos algúns modelos de álbum, totalmente personalizables, para seguir fieis ós impulsos da nostalxia. Nesta ocasión amosamos dous modelos, un deles de gran formato, de 18 páxinas de 30x30 cms. e capacidade para 144 fotos de tamaño estándar, e outro máis pequeño, de 12 páxinas de 25x30 cm., e capacidade para 72 fotografías estándar.

Estamos abertos ás vosas suxestións.

Hoxe falamos de Matrioskas

Como moitos de vós saberedes, as matrioskas son unhas bonecas tradicionais rusas cuxa principal característica é que están elaboradas dunha soa peza de madeira e talladas para que se abran polo medio e se poidan meter unhas dentro das outras por escala de tamaños. É dicir, que son ocas por dentro, salvo a última delas, que é de madeira maciza. O seu nome 'Matrioska' traduciríase por algo semellante a ‘matrona’ no seu sentido máis estrito, pero na cultura rusa alude a un colectivo máis amplo: as nais, as mulleres, as irmás, as mulleres do pobo. O que non sei se saberedes é que en realidade, e a pesar do célebres que se fixeron as matrioskas como símbolo de Rusia, a idea orixinal veu do Xapón, se ben en Rusia se lle deu esta expansión popular que permitiu a súa difusión mundial e hoxe son requiridas como recordo por todo turista que se prece que teña pasado por Rusia. E outra cousa curiosa é que teñen apenas un século de vida, ou sexa, que non son tan antigas como puidese parecer.

Axenda personalizada decorada co motivo dunha Matrioska

A primeira matrioska da que se teñen novas fabricouse en 1890 e naceu como un xoguete para nenos. A súa autoría atribúese a Sergei Maluitin, pintor dun obradoiro de xoguetes de madeira situado en Sergiyev Posad (cidade que hoxe se denomina Zagorsk), quen ó parecer inspirouse nun xogo de bonecas moi similar que representaba os sete deuses da fortuna, traído do Xapón por Savva Mamontov, mecenas e viaxante da época. Sergei fabricou un modelo parecido pero ó estilo ruso, con oito pezas en total, e alternando entre neno e nena, sendo a peza exterior e máis grande unha rapaza loira vestida ó xeito tradicional ruso, con pano na cabeza e ollos claros. O xoguete gostaba moito ós nenos, pero non se fixo realmente popular ata que a muller de Mamotov o presentou na Exposición Universal de París en 1900, gañando unha medalla de bronce. En vista do éxito, Mamotov comezou un amplo labor de difusión e axiña as bonecas comenzáronse a facer noutros puntos do país, variando progresivamente os seus deseños de decoración, pero seguindo fieis ó estilo tradicional de fabricación.

Mostra dun caderno anexo á axenda totalmente personalizado por Caramiña

E precisamente a súa elaboración presenta grandes dificultades. Todas as bonecas que haxa nun xogo de Matrioskas saen dunha única peza de madeira. Emprégase a estes fins normalmente madeira de tileiro, que é moi resistente e permite un tallado moi fino, e ó mesmo tempo é unha madeira moi branca na que resaltan as cores das pinturas empregadas. A elaboración tradicional das bonecas require moito traballo e paciencia, xa que a madeira, despois de ser talada, require un tempo de secado de 2 anos. A razón de que se empregue unha mesma peza de madeira, ademais da admiración que esperte este arduo cometido, é fundamentalmente técnica: as condicións de humidade, disposición das vetas da madeira, exposición a posibles torceduras no proceso de secado, etc. serán sempre as mesmas se traballamos cunha única peza, e así asegurámonos de que todas as bonecas collan unha dentro da outra de por vida.

Co paso do tempo e as esixencias dos compradores, os deseños pictóricos das matrioskas fóronse facendo cada vez máis complexos e na actualidade a dificultade do tallado parece que queda nun segundo plano con respecto ó ricas e detalladas que teñen que ser as pinturas que as decoran, nas que se empregan óleos, acualeras, témperas e vernices. Tamén aumentaron as esixencias en canto ó número de pezas dun xogo de bonecas. Se ben a dificultade do seu tallado fai que raras veces supere as 20 pezas, hai Matrioskas de coleccionista que poden ter entre 48 e 60 bonecas. Aínda así, a máis grande da que se ten noticia chegaba ás 75 e a maior delas tiña unha altura de 1,50 ms., ¡todo un récord!

As Matrioskas están tan sumamente implantadas na cultura rusa que mesmo xurdiu unha lenda sobre a súa orixe cun conto anónimo que narra o nacemento destas bonecas  e que serve de explicación para o sentimento de maternidade:

http://www.ciudadseva.com/textos/cuentos/otras/anon/occiden/matriosk.htm

Os CDs non sempre son circulares

    En Caramiña fixemos un esforzo de imaxinación para deseñar unhas caixas de CDs diferentes. Se queres facer un agasallo totalmente persoal, e non sabes onde presentar eses discos de música gravados coas túas propias seleccións, esta podería ser unha boa opción.

    Os modelos son para 1, 2 ,3 e 4 CDs, pero se quixeres, poderíase encargar un modelo máis personalizado, con outro número de compartimentos ou mesmo con outra distribución. Algúns destes modelos teñen unha solapa a maiores para poder escribir os títulos das pistas que conteñen os CDs.

       Dispomos tamén doutro tipo de caixas de CDs, dun estilo máis clásico ou romántico, onde empregamos de novo flores prensadas para as portadas.

     Estes son só algúns exemplos do que ofrecemos. A imaxinación non ten límites. Ademais, estamos abertos a todas as suxestións que nos poidades facer.